زمینه و هدف: «رسایل الاعجاز» یا «اعجاز خسروی»، اثر ارزشمند امیرخسرو دهلوی است که در اوایل قرن هشتم ه. ش در حوزه کتابت و انشا به نگارش درآمده است. با توجه به اینکه تاکنون در کشور ما تصحیح منقحی از این اثر صورت نگرفته است و نیز با توجه به اهمیت و جایگاه این اثر در حوزه آثار ادبی نثر مصنوع، و کم توجهی محققان به این اثر گرانبها، نویسندگان بر آن شدند مختصات سبکی اثر را بر مبنای سبک شناسی لایه ای مورد پژوهش قرار دهند. بدلیل گستردگی موضوع، در پژوهش حاضر، تحلیل سه سطح آوایی، بلاغی و ایدیولوژیک مطرح شده است. روش مطالعه: این پژوهش، به روش تحلیلی توصیفی صورت گرفته است. یافته ها: براساس یافته های این پژوهش، برجسته ترین مختصات سبکی اثر در سطح آوایی، کاربرد فراوان سجع و جناس، ترصیع و موازنه و اقسام تکرار است که زیبایی و هماهنگی کلام را ازلحاظ روابط آوایی افزون کرده است. بارزترین ویژگی سبکی اعجاز خسروی در حوزه بلاغی را میتوان رعایت تناسب و انسجام متنی نام برد. اقسام ایهام، اعم از ایهام تناسب، ایهام تضاد و ایهام ترجمه یا به تعبیر امیر خسرو، «ترجمه اللفظ» و ضمن اللفظ را در واقع میتوان از مصادیق انسجام واژگانی بحساب آورد. نتیجه گیری: مولف رسایل الاعجاز سبک نویسندگی منحصربفردی در این اثر از خویش بروز داده است که اساس آن بر رعایت تناسب و انسجام است. کاربرد مصادیق انسجام و پیوستگی مانند اقسام ایهام، همچنین، ابداع صنایع جدیدی در این حوزه، نظیر «ترجمه اللفظ» و «ضمن اللفظ» توسط امیرخسرو و وفورکاربرد آنها میتواند بیانگر اهمیت رعایت تناسب میان اجزای متن، برای وی باشد.

قرآن به عنوان کتاب راهنما و دستورالعمل زندگی بشر راهکارهایی برای تأمین بهداشت روانی ارائه داده است که برخی آنها در بهداشت روانی جدید مطرح شده و تطابق شگفت آوری دارد که شاهدی بر اصالت و حقیقت آموزه های وحیانی قرآن است. در این مقاله با بررسی لایه­ی بلاغی سوره­ی فرقان و کشف ارزشهای زیبایی شناختی قرآن کریم به تاثیرگذاری آن در سلامت روانی و معنوی انسان می پردازیم.دستیابی به مفاهیم و جنبه­های بلاغی قرآن برای کشف پاره­ای از علوم در حد وسع بشر به منظور فهم بیشتر مفاهیم و ذخایر آیات الهی و جذب مخاطبان آن و برای بهره­وری بیشتر در عرصه­های گوناگون زندگی از جمله بهداشت روانی ضروری است. در بیان این موضوع تلاش می­شود تا ضمن کشف لایه­ های ادبی و بلاغی آیات سوره فرقان از لحاظ ساختارشناسی، ژرفاشناسی و زیبایی­شناسی، تأثیر آن در سلامت روانی فرد و جامعه بررسی و تحلیل گردد. هدف از پژوهش در لایه­های بلاغی آیات قرآن، تعمیق بخشیدن به تفسیر است تا فهم و درک بطون وحی میسرتر گردد و راهکارهای قرآن کریم در تآمین بهداشت روانی بشر نمایان شود. تحقیق حاضر به روش بنیادی و جمع آوری اطلاعات بامراجعه به کتابخانه و نرم افزارهای و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته است.

1در این نوشتار برخی ویژگیهای سبکی شعر خاقانی در لایۀ بلاغی متن واکاوی شده است؛ بدین منظور تمام تصاویر فشرده و گسترده از لحاظ منبع تصویر و چگونگی ارتباط موضوع با تصویر، آمارگیری و تحلیل شد. این کار از چند جنبه سودمند است: نخست اینکه بسامد منابع تصویرسازی در متن، ما را با مقوله­های مهم ذهن و اندیشۀ شاعر آشنا می­کند و از طرفی نوع ارتباط میان موضوع و منبع تصویر می تواند نشانه­ای از نوع نگرش و تجربۀ زیستی شاعر با جهان را در اختیار تحلیلگر قرار دهد. موضوعات دیگر چون تفاوت حوزۀ مفهومی تصویر میان انواع مختلف شعر غنایی، مدحی و حکمی، تشخیص ویژگیهای سبک­ساز و تبیین کارکرد تصویر برای شاعر، مقوله­های دیگری است که در این مقاله با ذکر شواهد بدان پرداخته­ شده است.

اصطلاح سبک شناسی عبارت است از علمی که به دنبال کشف ارزش های زیبایی شناختی آثار ادبی است، که تحلیل لغوی و فنی و بلاغی متن ادبی را در پی دارد. این دانش می کوشد تا متن را از لحاظ ساختارشناسی، ژرفا شناسی و زیبایی شناسی بدون توجه به تاریخ و جامعه و زندگی پدیدآورنده که اموری خارج از متن اند، بررسی و تحلیل کند. در این جستار با تکیه بر روش توصیفی – تحلیلی سورۀ ملک در سطوح آوایی، واژگانی، معنایی و بلاغی مورد بررسی و از این رهگذر گوشه هایی از رموز هنری و فهم جنبه های ادبی و هنری سطوح مختلف زبانی مورد تحلیل قرار گرفته است. کنایه و استعاره به عنوان عناصر بلاغی برای تبیین و توصیف هر چه بهتر وقایع و معانی و برانگیختن عواطف و انفعالات درونی افراد به کار گرفته شده اند. به کارگیری این دو مؤلفه در متن آیات این سوره باعث تثبیت معنا در ذهن مخاطب و افزایش سطح آگاهی از قدرت خداوند و اختصار در کلام و بیان محتوا شده است.

سبک شناسی متون، از جمله روش هایی است که ما را به معنا و مفهوم سازی های متکلم و جنبه های زیبایی متون راهنمایی می کند. امروزه سبک شناسی به عنوان یکی از علومی که با دانش زبان شناسی و بلاغت ارتباط تنگاتنگی دارد، جایگاه ویژه ای را در میان پژوهش های ادبی به خود اختصاص داده است. از جمله اثری که از لحاظ سبک شناسی قابل تأمل است، قرآن کریم می باشد. روشن است برای درک قرآن کریم و فهم بیشتر آن باید با ویژگی های مختلف آن از جمله اسلوب های ادبی و زبانی کاربردی اش آشنا شد و قطعاً دانش سبک شناسی برای رسیدن به این مقصود می تواند نقش چشمگیری داشته باشد. در این جستار با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی سورة فرقان در سطوح واژگانی، بلاغی و نحوی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد: در سطح زبانی سورة فرقان، به نکات صرفی و نحوی توجه شده است. در سطح ادبی، استفاده از عناصر بلاغی چون استعاره، تشبیه، تکرار، التفات، استفهام و غیره، در زمینة موسیقایی و زیبایی شناختی تأثیرگذار بوده است و همه این موارد بر وجوه اعجاز بیانی سورة فرقان افزوده است. همچنین وجود بعضی از صناعات ادبی علاوه بر اینکه موجب شیوایی و تأثیرگذاری سوره شده اند، همگی در راستای هدف آیات است.

هدف مقاله حاضر، بررسی فرایند استعاره سازی در لایه بلاغی سبک غزل اجتماعی معاصر و بررسی کارکردهای ایدیولوژیکی این فرایند است تا بتوان از این رهگذر، به الگوی مسلط ساخت استعاره در این گونه ادبی دست یافت؛ همچنین این مقاله در پی آن است، با خوانش و تحلیل نمونه ها در حیطة جامعه آماری مورد نظر، کاربرد این شگرد بلاغی را ازمنظر نقش و کارکردهای آن بر مبنای نگاه ایدئولوژیکی شاعران، تحلیل و تبیین کند. بررسی ها نشان می دهد که غالب استعاره های به کار رفته در این سروده ها، از نوع استعاره های مصرّحة مجرّده است. بنای خلق استعاره ها در وهله نخست بر تجسّم گرایی است و بیش از همه بر پایه جاندارانگاری و با تمرکز بر گیاه انگاری و جانورانگاری ساخته شده اند و شاعران بر مبنای مشابهتی که میان مبانی فکری و باورهای ذهنی خود با پدیدة مورد نظر یافته اند، اقدام به ساخت استعاره کرده اند. از منظر نقش وکارکرد نیز بزرگ نمایی، تمجید و ستایش یا کوچک نمایی و اکراه و تحقیرِ مصادیق این استعاره ها، از مهم ترین مبانی فکری و ایدئولوژیکی شاعران این گونه ادبی است.

بیان مسئله و هدف: سبک شناسی لایه ای به عنوان یکی از رویکردهای نوین در زبانشناسی مطرح است که با این رویکرد بسامد آثار ادبی به خصوص شعری را میتوان مشخص کرد. شریطه به عنوان یکی از ارکان مهم قصیده، نقشی تأثیرگذار در آفرینش قصاید دارد و از ارکان اصلی ساختار قصیده به شمار میرود. بررسی لایه سبکی بلاغی و زیبایی شناسی شریطه در قصاید یکی از رویکردهای محققان برای بررسی جهانبینی شاعران و نیز شناخت زوایای مختلف فکری قصیده به شمار میرود. روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی و با ابزار مطالعه کتابخانه ای به بررسی لایۀ بلاغی بیان شریطه ها در قصاید مدحی شعر فارسی شش شاعر سعدی، فخرالدین عراقی و کمال الدین اسماعیل در سده هفتم و سلمان ساوجی، عبید زاکانی و ابن یمین در سده هشتم هجری پرداخته است. یافته های پژوهش: شریطه ها که به عنوان یکی از ارکان اصلی قصیده هستند دارای لایه های بلاغی-بیانی هستند و در خلال این شریطه ها شاعران در قرون هفتم و هشتم از هنر و زیبایی های ادبی برای بهتر نشان دادن این رکن استفاده کرده و شگردهای بلاغی گوناگونی چون: تشبیه، استعاره، کنایه، مجاز برای القای سخن خویش بهره برده اند. نتیجه گیری: نتیجه این پژوهش نشان میدهد که شاعران در قرن هفتم کمتر به شریطه پرداخته اند و از عناصر بیانی کمتری نیز استفاده کرده اند، اما در قرن هشتم شاعران قصاید مدحی بیشتری دارند و برای توصیف ممدوح خود در شریطه قصاید از شگردهای بیانی زیادی بخصوص تشبیه و کنایه استفاده کرده اند.

سابقه و هدف: هدف از این تحقیق مقایسه نحوه اثر 2 ترکیب اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (EDTA) و اتیلن گلیکول تترا استیک اسید (EGTA) در حذف Smear layer توسط میکروسکوپ الکترونی بود.مواد و روشها: 28 عدد دندان دائمی و تک ریشه کشیده شده انسان انتخاب و پس از تراش حفره دسترسی، تا فایل شماره 60 اینسترومنت گردیدند.  4عدد از دندانها بعنوان شاهد در نظر گرفته شدند و بقیه دندانها به 2 گروه 12 تایی تقسیم شدند. بعد ازinstrumentation ، کانالهای ریشه مربوط به گروه اول توسط 10 میلی لیتر محلول EDTA با غلظت 17% و گروه دوم توسط 10 میلی لیتر محلول EGTA با غلظت17%  بمدت 2 دقیقه شستشو داده شدند. سپس هر 2 گروه توسط 10 میلی لیتر محلول سدیم هیپو کلرایت 5% شستشو شدند. دندانهای گروه شاهد صرف توسط 10 میلی لیتر محلول سدیم هیپو کلرایت 5% شستشو داده شدند. بعد از انجام این مراحل توسط دیسک الماسی در دندانها، برشهای طولی ایجاد گردید و نمونه ها توسط میکروسکوپ الکترونی مورد بررسی قرار گرفتند.یافته ها Smear laye :بطور کامل در نمونه هایی که توسط EDTA+Naocl شستشو گردیده بودند حذف شده بود ولی ماده فوق باعث تخریب یا Erosion توبولهای عاجی شده بود. EDGA نیز بودن آنکه باعث Erosion توبولهای عاجی شود در حذف Smear layer  موفق بود.نتیجه گیری: از مطالعه فوق چنین نتیجه گیری شد که از EGTA نیز می توان بجای EDTA برای حذف محافظه کارانه تر Smear layer  استفاده نمود.

زمینه و هدف سبک شناسی مدرن یا لایه ای یکی از روش های کاربردی در سبک شناسی صورت گرا و متن بنیاد است که متن را در پنج لایه آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدیولوژیک مورد بررسی قرار میدهد. در این روش با توجه به بافت موقعیتی بعنوان کلان لایه، متن را به خردلایه هایی تجزیه کرده و با بررسی خردلایه های متنی و تشخیص ویژگیهای برجسته یا پربسامد به مطالعه سبک میپردازد. پس مشخصه های برجسته سبک و نقش و ارزش آنها را در هر لایه بصورت مجزا بررسی کرده و پیوندهای صوری متن با محتوای آن را فراهم میسازد. باید توجه داشت که در تاریخ نثرنویسی همواره پیشگامانی ظهور و بروز داشته اند که نه تنها از سنت فکری و هنری گذشتگان بهره برده اند، بلکه خود نیز کوشیده اند با نوآوری و گاه اقتباسهای ارزشمند از گونه های ادبی و سبکهای منشور ملل دیگر، موجبات دگرگونی و یا حداقل آشنایی ملت خویش با آنگونه سبکها و شگردهای نگارشی را فراهم آورند. یکی از این نویسندگان برجسته قاضی حمیدالدین بلخی است. وی مقامات خویش را در سال 551 هجری تحت تاثیر مقامات عربی به نثری مصنوع تالیف کرده است. در این پژوهش مقامات حمیدی با رویکرد سبک شناسی لایه ای مورد بررسی قرار گرفته است. روش مطالعه این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی کوشیده است سبک مقامات حمیدی را از منظر سبک شناسی لایه ای مورد تحلیل و بررسی قرار دهد. گردآوری داده ها در این پژوهش ازطریق فعالیت کتابخانه ای صورت گرفته است و بخشی از محتوای مقاله محصول تحلیل و بررسی شخصی نویسنده است. یافته ها این اثر بعنوان یکی از نمونه های شاخص نثر فنی، نوشته های مصنوع و متکلف قرون بعد از خود را تحت تاثیر قرار داده است و ازاینرو در مباحث سبک شناسی نیز اهمیت ویژه ای را به خود اختصاص داده است. نتیجه گیری با بررسی این اثر با روش سبک شناسی لایه ای، انواع دگرگونیهای واجی، بسامد بالای تکرار واژگان یکسان و متضاد، درهم تنیدن سجع و جناس، بهره وافر از واژگان نشاندار و رمزگان بخصوص رمزگان دینی و تصوف و همچنین غلبه سبک متصل و تودرتو و بسامد بالای تشبیه و استعاره و. . . آشکار میشود.

اصطلاح «بلاغت» در ادب اسلامی و معادل آن در سنّت ادبی غرب، یعنی اصطلاح «رتوریک» (Rhetoric)، تا به امروز سه مفهوم اصلی داشته است: نخستین مفهوم، دریافت ارسطویی از بلاغت است که بیشتر آن را با خطابه و فنون و ابزار اقناع مخاطب مرتبط می سازد؛ دیگر، مفهوم زیبایی شناختی یا ادبی است که بلاغت را با شعر و فنون و ابزار تخییل پیوند می دهد؛ و سرانجام رویکرد جدید به بلاغت که سعی دارد دامنه ی شمول این علم را فراتر برد؛ به گونه ای که دو مفهوم پیشین را توامّان شامل شود. «تمثیل» ازجمله شگردهای بلاغی است که در طول تاریخ بلاغت، تمامی رویکردها به آن توجه داشته اند. به عبارت دیگر، ظرفیت های زیبایی شناختی و اقناعی تمثیل موجب شده است در آثار بلاغت نگاران با دریافت های مختلف از مفهوم بلاغت رو به رو شویم. هدف از این پژوهش، بازخوانی تعاریف و دیدگاه های مختلف بلاغت نگاران درمورد تمثیل و تبیین قدرت بلاغی آن در پرتو رویکردهای گوناگون به بلاغت است.